Mình làm cái Tạp chí Văn Nghệ Gia Lai này từ năm 1981, tức là lên cái được giao làm ngay. Những ngày đầu là làm... cu li, cật lực đặt bài, biên tập... đủ thứ rồi... nộp cho dăm bác duyệt, về đến tay mình nó nát bét ra, lại kỳ cạch làm lại cho nó ra tấm ra món, lại nộp lên, lại bị...
Mà các bác ấy chủ yếu là thích sửa để chứng tỏ mình oai chứ chắc chắn là chả hiểu đầu cua tai nheo gì, chả biết nó hay nó dở thế nào.
Đấy là thời cấm kỵ, có những từ, những vấn đề bây giờ cứ toang toang nói, nhưng hồi ấy mà hở ra nói là "bị" ngay. Cho nên ăn trộm ăn cắp người ta gọi là tham ô, trấn lột người ta gọi là ăn hối lộ...
Sau bao nhiêu năm, cuối cùng mình được quản lý một tòa soạn, trên dăm người, dưới 1 người.
Và mình in cái truyện ngắn "Thằng chó đẻ" của Trần Duy Phiên.
Đấy là một cái truyện rất bình thường, nó nói về cái ác của con người. Những người trông hoành tráng thì lại khốn nạn, trong khi những thằng như cái thằng chó đẻ ấy, tận cùng con người nó là đốm sáng của lương tri. Đại loại thế, tôi nhớ láng máng.
Nhưng bão tố nổi lên.
Cũng lúc ấy anh Trần Duy Phiên cũng in một cái truyện ngắn "Kiến và người" ở tạp chí Đất Quảng, hồi ấy là của Hội VHNT Quảng Nam Đà Nẵng, hình như anh Thanh Quế làm Tổng biên tập.
Truyện này cũng bị đánh, nhưng ở QNĐN người ta oánh nhẹ hơn, có văn hóa hơn.
Ở GL KT, tờ báo địa phương liên tục mấy số in bài của các bác "bạn đọc" làm ở VPTU, ở ban TG nổ ùng oàng, kết tội BBT tạp chí chuyển lửa về quê hương. Mình lên tận tòa soạn, gặp nữ phó tổng, đề nghị phải in bài đối thoại. Vì đây là một cuộc trao đổi chứ không phải kết tội một phía. Nhưng không được chấp nhận, chỉ mỗi một phía ùng oàng bắn. Có mấy cuộc họp để kiểm điểm, tất nhiên mình cũng... cứng đầu, không dễ gì bắt nạt. Mình nhớ trong một cuộc mình có nói: văn học có chức năng dự báo, cái truyện này nó dự báo sự thoái hóa băng hoại của con người. Một bác phó ban đứng lên quát mình: anh đừng láo, Đảng và nhà nước quy định văn học có 3 chức năng là giáo dục, nhận thức và thẩm mỹ, mà anh dám nói văn học đa chức năng, anh ăn học mà nói thế à? Trong cuộc ấy, có bác này là học hành bài bản nhất, nguyên là giáo viên trường dân tộc nội trú. Huhu quát đến thế mà mình vẫn... cãi, dù nói thật trong bụng cũng... run.
Không đối thoại được ở tờ báo đang tổ chức oánh mình (và đồng đội kia), mình tổ chức 1 số Tạp chí đặc biệt chuyên về "Thằng chó đẻ", tập hợp tất cả các bài anh em văn nghệ sĩ viết về truyện này, tút tát lại cho nó ra thể tài tạp chí, rồi in. Cuối chùm còn "dọa" số sau chúng tôi sẽ tiếp tục bàn về vấn đề này. Những tác giả viết cho Tạp chí hồi ấy, mà viết khá hay, giờ đọc lại vẫn thích là Phạm Đức Long, PHạm Minh Mẫn, Đặng Cường, mình, tất nhiên, và mấy người nữa...
Tạp chí ra rất oách, nhiều người tìm đọc và ủng hộ. Phó chủ tịch tỉnh kêu mình lên: Thôi ông ạ, trả lời 1 số được rồi, báo cũng sẽ không in nữa, ông thôi đi nhé. Thú thật mình thấy ông này kêu mình lên, tưởng ông ấy cũng ùng oàng với mình, ai ngờ ông ấy nhẹ nhàng một cách bất ngờ thế. Mình cười ha hả, thực ra em đề số sau tiếp tục là nói cho "oai" chứ em cũng định 1 số rồi thôi.
Té ra sau mới biết, cũng chả phải tự nhiên tờ báo kia dở dói chuyện này ra oánh, mà có sự xúi bẩy của mấy chuyên viên, và sau chính mấy ông này trực tiếp viết bài oánh. Nhưng thuở ấy, trình độ các ông ấy rất gà mờ, nên viết nó rất hài hước dù quy chụp rất ghê, cứ như tác giả và người cho in bị bắt đến nơi ấy.
Còn chị P TBT nọ, sau làm TBT tờ báo ấy, sau nữa ra HN làm ở văn phòng 1 bộ, có lần gặp lại, chị này cười hô hố- chị này rất vô tư- bảo hồi ấy tôi chả nghĩ gì sâu xa đâu, thấy các chú bảo thì làm. Nhưng sau này ra HN thì thấy, té ra những gì ông nói đều đúng cả. Tôi ngây thơ quá...
Hồi ấy có những tin đồn rất kinh, ví dụ Trần Duy Phiên sẽ bị bắt, tôi sẽ bị... cách chức. Hihi thì mình có lo thì lo cho Phiên thôi chứ mình có chức quái gì mà cách. Hồi ấy mình được giao phụ trách cái tòa soạn ấy bằng... mồm, có quyết định đẹo gì đâu, và mình cứ làm thế, một thời hăng say và nhiệt huyết, không sợ gì cả, chỉ sợ cái dốt, cái sai, chứ đã thấy đúng là quyết làm bằng được, bảo vệ bằng được. Nên vài ông có thơ dở, nhất là mấy bác lãnh đạo, thù mình hơn thù... Tây vì mình không in thơ các bác ấy, hiihi, nhờ thế mà môi trường thơ ở GL khá lành. Chứ ngay giờ xem các tạp chí văn nghệ địa phương, thơ quan chức vẫn nhiều lắm. Quan chức mà thơ hay thì quá quý, chứ thơ hổ lốn rồi cứ in rồi khen vống lên, thì trước hết là mình hại mình, rồi là hại bạn đọc, tiếp đến là hại các bác ấy...
 |
| Tạp chí thời in Typo trên giấy 2 mặt, bìa in kẽm làm tận TP HCM |
 |
| Hồi ấy thằng Trương Duy Nhất còn hăng hái làm thơ lắm, sau này nó mới... chửi thơ, hiih |
 |
| Bìa số Tạp chí có truyện ngắn "Thằng chó đẻ" |
 |
| Chức mọn của mình hồi ấy, hì |
 |
| Chùm bài "đối thoại" lại về Thằng chó đẻ trên Tạp chí, nhún nhường nhưng đanh thép và lý lẽ chuẩn mực. Đọc lại vẫn thấy hào hùng. Các bạn có thể đọc được 2 trang này nếu chịu khó tí, thấy nó đáng thương và cũng đáng mến lắm, hihi... |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét